Het Nieuwe Westen is met bijna 20 duizend inwoners de grootste wijk van het Rotterdamse stadsdeel Delfshaven. Ondanks een bewogen verleden, afgewisseld bestempeld als een aandachtswijk of probleemwijk, staat het Nieuwe Westen tegenwoordig bekend als een gemengde en populaire woonbuurt in Rotterdam.

Geschreven door David ter Avest en Anja Knoope

Het Nieuwe Westen is een vooroorlogse stadswijk met een bijzondere mix van statigheid en volks. Het Nieuwe Westen wordt in de volksmond ook wel gekscherend een arme wijk met gouden randjes genoemd. Met die gouden randjes wordt gedoeld op de chique Mathenesserlaan en de Heemraadssingel waar over het algemeen kapitaalkrachtige wijkbewoners wonen. In de overige straten, met buurten die een fijnmaziger stratenpatroon hebben, wonen van oudsher tot op heden relatief armere wijkbewoners.

Het gros van de woningvoorraad is eind 19e eeuw en begin 20ste eeuw gebouwd. Het Nieuwe Westen is vanaf één gedachte ontworpen maar het stedenbouwkundig plan onderscheid de wijk in twee ‘klassen’. Enerzijds brede lanen en statige singels, in het bijzonder de Mathenesserlaan die de wijk doorkruist en de Heemraadssingel die de wijk aan de oostkant omsluit. Dit stedenbouwkundig ontwerp heeft altijd een sterke sociaaleconomische weerslag gehad. Aan de brede lanen en statige singels wonen voor van oudsher notabelen van de stad. In de fijnmazigere ‘tussenstraten’ zijn de arbeiders woonachtig. Er is dus historisch verband in de wijk tussen straatbreedte en inkomensklasse – dit is tot vandaag de dag nog altijd zichtbaar.

De bereikbaarheid van de wijk is prima en daardoor gevoelsmatig relatief dicht bij de binnenstad.

Na een bloeiperiode in Rotterdam die start in de wederopbouwperiode en met de groei van de haven raakt de stad in de jaren ’80 in verval, zo ook het Nieuwe Westen. De wijk kampt tot aan het einde van de 20ste eeuw met hevige problematiek als drugscriminaliteit, -overlast en -toerisme, prostitutie, geweld en sociale problematiek. Mede door drugsoverlast en verpaupering verhuizen veel Rotterdammers naar elders, zoals de groeikernen Capelle en Spijkenisse. Tegelijkertijd trekken veel nieuwkomers de wijk in.

Opwaartse spiraal

Ondanks de opwaartse spiraal vanaf het begin van deze eeuw is Delfshaven tot op heden aangewezen als veiligheidsrisicogebied in Rotterdam. Hierdoor zal er extra ingezet worden ingezet op de aanpak van de oorzaken van veiligheidsproblemen. En dit maakt ondermeer preventief fouilleren mogelijk. In 2002 kwamen er in Rotterdam in sommige wijken stadsmariniers, een soort ‘superambtenaren’ die door het college zijn toegewezen met de gedachte om de beste mensen op de slechtste plekken te hebben.  Ook het Nieuwe Westen kreeg een stadsmarinier, Marcel Dela Haije. Hij heeft in nauwe samenwerking met bewoners een actieplan gemaakt. “Dit plan heeft veel betekent voor de wijk”, vertelt gebiedsnetwerker Marlies Pfaff. Momenteel heeft het Nieuwe Westen geen stadsmarinier meer (nodig).

Volgens het Wijkprofiel Rotterdam is het in 2016 goed gesteld met de fysieke en veiligheidssituatie in het Nieuwe Westen in tegenstelling tot de sociale situatie – dit alles ten opzichte van het Rotterdamse gemiddelde. De subjectieve scores laten een meer gefragmenteerd beeld zien (zie figuur). Zodoende scoort het Nieuwe Westen relatief zwak op de domeinen fysiek en sociaal ten opzichte van het Rotterdamse gemiddelde. Door veel investeringen in de leefbaarheid, de veiligheid maar met name ook door bewoners zelf is de wijk er de laatste jaren flink op vooruit gegaan.

Wanneer we kijken naar de verschillende bevolkingsgroepen is de wijk zeer gemengd. Ondanks dat de groep autochtone Nederlanders de grootste groep is heeft ruim twee-derde van de bewoners heeft een migratieachtergrond. In het Nieuwe Westen wonen met name bewoners met een Surinaamse en Turkse, maar ook met een Marokkaanse, Europese en Kaapverdiaanse achtergrond. Het Nieuwe Westen heeft voor Rotterdamse begrippen een relatief jonge bevolking. Met name is het aandeel 20 tot 30 jarigen relatief hoog (22,2%) ten opzichte het stedelijke percentage (16,9%). De wijk kent een voor Rotterdam zeer gemiddeld huishoudentype: relatief veel eenpersoonshuishouden, gevolgd door gehuwde stellen met kinderen, één-ouder gezinnen en ongehuwd stellen zonder kinderen. Veel wijkbewoners blijven kampen met achterstanden in onder andere taal en armoede.

Verder lezen over het Nieuwe Westen:

>> “Armoede is leven in een woestijn met af en toe een oase”, Conrad
>> “Je bent verantwoordelijk voor jezelf”, Tahir
>> Een close-up van de praktijk in het Nieuwe Westen
>> Hoe de gemeente Rotterdam de decentralisaties heeft aangepakt