Mevrouw Paradijs is al 5 jaar werkloos. Nu moet ze als bijstandsgerechtigde een tegenprestatie van minimaal 20 uur per week leveren. Ze werkt als vrijwilliger bij het kinder-en jongerenwerk. Daar werken ook verplichte vrijwilligers die zelf onvoldoende Nederlands beheersen om een kind iets te leren.

Geschreven door Josien Hofs

Mevrouw Paradijs (55) is al meer dan vijf jaar werkloos, indertijd ontslagen uit de kinderopvang waar ze lang gewerkt heeft. Ze heeft een MBO-4 diploma. Na haar ontslag is ze een tijd erg van slag geweest en heeft psychische hulp gehad. Eigenlijk was ze door het harde werken voor haar ontslag overspannen geraakt, en dat heeft een lang na-effect gehad wat repercussies had in de privésfeer. In haar eigen woorden was ze jarenlang ‘behoorlijk de weg kwijt’. Door lichamelijke klachten was werken in de kinderopvang niet meer mogelijk. Ze is blij dat de ergste problemen nu achter de rug zijn en wil graag weer van betekenis zijn.

Nu moet ze een tegenprestatie doen van minimaal 20 uur per week en, zoals ze zegt, van thuis zitten wordt je ook niet beter, en ze werkt graag met kinderen. Ze heeft zelf vrijwilligerswerk gevonden bij het kinder- en jongerenwerk in haar eigen wijk, waar de jeugd na school en op woensdagmiddag wordt opgevangen met educatieve en recreatieve activiteiten. Door bezuinigingen zijn beroepskrachten daar ontslagen en wordt het werk nu gedaan door vrijwilligers die onder leiding staan van een parttime beroepskracht. Omdat mevrouw P. ervaring heeft als beroepskracht onderscheidt ze zich van de tien andere vrijwilligers, vooral vrouwen van Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse herkomst. Veel van deze vrouwen hebben nooit eerder buitenshuis gewerkt of vrijwilligerswerk gedaan.

Verplichte tegenprestatie

Dat betekent dat er heel veel op mevrouw Paradijs afkomt. De beroepskracht is meestal wel aanwezig maar heeft tegelijk andere dingen te doen. Mevrouw Paradijs is niet alleen met de kinderen bezig, maar ziet zich genoodzaakt ook nog andere vrijwilligers aan te sturen en te steunen. Die weten niet hoe het werk aangepakt moet worden en doen veel te veel voor de kinderen zonder hen zelf echt aan het werk te zetten. Praktische klusjes gaan prima, maar pedagogisch inzicht in hoe je kinderen stimuleert ontbreekt vaak, ze willen het vooral gezellig maken en aardig gevonden worden. Het is niet gemakkelijk hen daarop aan te spreken. Voor de taalgroep zijn er veel te weinig vrijwilligers die zelf voldoende Nederlands beheersen om een kind iets te leren. Soms ontstaan er vervelende discussies omdat cultuurverschillen een rol spelen. Sommige vrijwilligers komen vaak niet opdagen omdat ze ziek zijn of andere prioriteiten hebben, zoals de zorg voor familieleden. Ook hebben veel van deze vrouwen ernstige zorgen en problemen. Een deel van de andere vrijwilligers ervaren de verplichte tegenprestatie als ongewenste dwang, en zij doen het alleen omdat ze anders hun uitkering kwijtraken. Dat betekent dat de motivatie om er wat van te maken gering is.  Begeleiding om deze motivatie op te krikken en hen beter toe te rusten ontbreekt wegens gebrek aan middelen.

Ze vindt het werken met de kinderen erg leuk en ze wil het zeker blijven doen, maar wat haar stoort is dat er professioneel werk van haar verwacht wordt zonder betaling. Ze doet het werk dat voorheen de ontslagen beroepskrachten deden, en ziet dat als verdringing van betaald werk. Intussen blijft zij afhankelijk van een uitkering, waar ze liever vandaag dan morgen uit zou zijn. Gezien haar leeftijd en de lange periode van werkloosheid is solliciteren tot nu toe echter zonder succes gebleven. Ook vindt ze het lastig om samen te werken met vrijwilligers die zich minimaal inzetten en onvoorspelbaar zijn in hun bijdrage. Ze wil echter geen klikspaan spelen, want ze is van mening dat je mensen niet kunt dwingen om het opgelegde vrijwilligerswerk met volle motivatie te doen. De beroepskracht ziet het wel, maar heeft te weinig tijd.

Ze heeft dit besproken met haar activeringsconsulent, en die heeft gezegd dat ze gerust elders vrijwilligerswerk mag zoeken als haar contract met deze organisatie afloopt. Dat is echter niet het soort oplossing dat zij zoekt.

De naam van mevrouw Paradijs is gefingeerd.