Hoe raak je als jongere eigenlijk in de schulden? Shirine al Habibi (22) heeft op jonge leeftijd al een schuld van 18 000 euro opgebouwd. Toch heeft ze vertrouwen in de toekomst. Ze wil graag aangenomen worden bij de politieacademie.

Geschreven door Jenny Velthuys

“Het ging mis toen ik achttien was. Ik werkte bij de Albert Heijn en ik had een tante met geldproblemen. Ze vroeg aan mij of ik korting voor haar kon regelen. Ze zei dat ze het nodig had en ik dacht dat ze mijn vriendin was. Je krijgt natuurlijk een kassaverschil. Op een dag wilde ik me omkleden voor een nieuwe dienst, toen ze naar me toe kwamen. ‘We moeten praten.’ Toen wist ik het eigenlijk al.

Ze zeiden: ‘we zien dat je producten gratis hebt weggegeven.’  Ze vroegen mij om een schatting te maken van het bedrag. Zelf hadden ze bewijs voor zesduizend euro. Maar dat was alleen van het laatste jaar, terwijl het nog langer had geduurd. Ik maakte een schatting van 13 duizend euro en heb daar mijn handtekening onder gezet. Een domme actie, want ik had recht om te zwijgen. Maar wist ik veel. Ik ben natuurlijk op staande voet ontslagen en er is aangifte tegen me gedaan. Mijn tante en ik hebben uiteindelijk allebei een taakstraf gekregen. Maar ik moest de boete betalen. Bij de recherche zeiden ze dat ik een advocaat moest nemen bij het juridisch loket om ervoor te zorgen dat de schuld in ieder geval weer het oorspronkelijke bedrag van 6000 euro werd. Hij raadde me aan voorlopig nog niet te beginnen met terugbetalen. Mijn schuld is ondertussen opgelopen tot 18.000 euro.”

Shirine ziet eruit als een gewoon jong meisje. Ze heeft een vrolijke oogopslag, knotje in d’r haar, baby vet op d’r wangen. Ze is de oudste van vier kinderen. Haar thuissituatie was ingewikkeld. Nadat haar vader afgekeurd werd voor werk, raakte hij verslaafd aan drank en gokken. Hij kreeg steeds vaker woedeaanvallen. In 2011 zijn haar ouders op initiatief van haar moeder gescheiden, maar haar vader bleef veel over de vloer komen. Buitenshuis was Shirine zichzelf, thuis gedroeg ze zich zoals ze dacht dat haar ouders van haar verwachtten. Daarom hield ze ook haar schuld geheim. “Ik zorgde ervoor dat mijn ouders de post niet vonden. Ik dacht dat ik het zelf wel kon oplossen.”

Opgesloten

Bij het schoonmaakbedrijf van een Marokkaanse man ging Shirine de administratie doen. Daar kwam vaak een Iraniër over de vloer. Hij zocht telkens contact met haar. Hij had een goedlopend bouwbedrijf. ‘Waarom kom je niet bij mij werken?’, vroeg hij haar. Ze werd zijn secretaresse. Ondertussen kregen ze een relatie. Hun relatie werd zo serieus dat ze wilden trouwen. Hij ging langs haar ouders om haar hand te vragen. Dat was de eerste keer dat Shirine door haar vader geslagen werd. Hoe haalde ze het in haar hoofd met iemand van een andere cultuur te gaan? Om ervoor te zorgen dat ze geen contact meer met hem kon krijgen, werd ze door haar ouders opgesloten. Ieder half uur keken ze wat ze aan het doen was. Haar telefoon hadden haar ouders in beslag genomen. Maar van haar vriend had Shirine een tablet gekregen. Stiekem logde ze in op Facebook en stuurde ze een bericht naar een vriendin met de vraag of zij de politie kon bellen. Achteraf wenst ze soms dat ze dat niet had gedaan. Want zonder haar ouders was ze volledig afhankelijk van haar vriend. “Het was de domste beslissing van mijn leven.” Vanaf dat moment was ze thuisloos. Ze woonde een tijdje bij haar tante en sliep daarna bij verschillende vriendinnen. Daarna trok ze in bij haar vriend in Alkmaar.

Sommige meiden hebben geen plek om te slapen, letterlijk niet. Lees hier wat meidenwerker Nina Hanson daar van vindt.

Financieel leefde ze een tijdje op een roze wolk ondanks haar schuld. Ze verdiende zoveel geld met haar werk als secretaresse dat ze geregeld met haar vriendinnen tripjes naar het buitenland maakte. Sparen deed ze niet, het geld stroomde toch binnen. Ze kocht dure kleding en sieraden. Emotioneel werd de relatie met haar vriend steeds zwaarder. Gaandeweg kwam ze erachter dat hij zijn geld ook op een criminele manier verdiende. Hij kwam erachter dat zij een hoge schuld had en werd steeds dominanter. Op een gegeven moment had ze nog minder vrijheid dan bij haar ouders. Hij kondigde aan stiekem met haar naar het buitenland te willen vluchten, naar Duitsland of Iran. Soms lag er een pistool op tafel. Shirine hield niet meer van hem.

Via een vriendin hoorde ze van Pak Je Kans, een organisatie die goedkope huisvesting regelt voor jongeren die in de problemen dreigen te raken. Stiekem zocht ze contact. Ze hadden een kamer, maar dan moest ze vierhonderd euro borg betalen. Inmiddels beheerde haar vriend haar uitgaven. Om de borg bij elkaar te krijgen, moest ze voorzichtig zijn. Toen ze het geld eenmaal had, was de kamer weg. “Ik was wanhopig. Het enige dat ik nog kon doen was naar mijn moeder gaan. Ik was zo somber. Wat had ik opgebouwd in de afgelopen anderhalf jaar?” Toch besloot haar moeder weer te zien. Het alternatief was nog slechter.

Schuldgevoel

In eerste instantie wilde Shirine meteen weer aan het werk. Ze had twee baantjes: bij een callcenter en de C&A. Maar ze kon het mentaal niet meer aan. Ze moest eerst tot rust komen. Nu heeft ze een uitkering. De relatie met haar moeder blijft ingewikkeld. Geregeld maakt haar moeder Shirine verwijten. Shirine gaat nu naar een psychiater om alles te verwerken. Van hem leerde ze haar grenzen beter aan te geven bij haar moeder. Toch heeft ze nog steeds last van een schuldgevoel. Ze denkt dat haar gezin door haar uit elkaar is gevallen. Met haar vader heeft ze geen contact meer. Hij is terug naar Marokko en hertrouwd. Ze heeft fijne jeugdherinneringen aan hem. Ze denkt dat ze op haar ex viel omdat hij haar aan d’r vader deed denken.

Via Pak Je Kans kwam ze uiteindelijk terecht bij Streetcorner, een stichting die Amsterdamse probleemjongeren ondersteunt en begeleidt. Eerder had ze al eens contact gehad met Nina, een veldwerker van Streetcorner. Nu nam Nina opnieuw de begeleiding van Shirina op zich. Ze helpt haar bij alles wat ze moet regelen. Dat is heel fijn, want zeker met het DWI heeft Shirina vaak ruzie gemaakt. In mei vorig jaar kreeg ze een eigen kamer via HVO. Binnenkort gaat ze in de schuldsanering via Puur Zuid, een organisatie op het vlak van maatschappelijke dienstverlening. Dan gaat al haar post en inkomen naar hen en krijgt zij leefgeld.

En vorig jaar deed ze een meidenproject bij Pak Je Kans waar ze heel veel aan gehad heeft. “Het was Become the Best You. We kregen allemaal workshops en trainingen. Ze vroegen wat mijn droom is. Ik zei: er is één ding. Ik wil heel graag bij de politie.” Dat wilde ze altijd al. Ze weet niet waarom. Door haar strafblad dacht ze dat het nooit meer ging lukken. In september gaat ze voor de tweede keer mee doen aan de toelatingsprocedure voor de politieacademie. De eerste keer kwam ze niet door de conditietest. Maar ze is hard aan het trainen. Ze heeft weer vertrouwen in de toekomst. “In het begin was ik heel negatief ingesteld. Maar ik heb nu het gevoel dat mensen meewerken.”

*Om haar veiligheid te waarborgen gebruikt Shirine niet haar echte naam.

Lees meer:

“Niet iedereen kan leren participeren, kijk om je heen” – Tobias Ebbers, coördinator Jongeren Service Punt Nieuw-West